Nawozy potasowe

Nazwa, skład chemiczny, zawartość K oraz związki uboczne w nawozach potasowych 

Nawozy

% K ( %K2O )

Właściwości

KCl

Sole potasowa 60 %

49,8 ( 60 )

- krystaliczny lub granulowana

- kolor jasno szary, jasno różowy

Chlorek potasu z magnezem, sodem i siarką (Korn-kali) 

33 (40)

- krystaliczny lub granulowana

- kolor jasno szary, jasno różowy

-domieszka NaCl, MgSO4

KCl+ MgSO4

Kainit

9 (11)

3% Mg (5% MgO)

- grubokrystaliczny, wielobarwny

-domieszka NaCl, MgSO4

K2SO4

Siarczan potasowy

Kalisop

42 ( 50 )

- krystalicznyblub granulowany

- kolor jasno szary

K2SO4MgSO4 

Patentkali ?Gran? 50s 

42 (50)

6% Mg (10% MgO)

- budowa granulowana

- kolor jasno różowo-szary

- domieszka NaCl, MgSO4

Przemiany nawozów potasowych w glebie . 

Nawozy potasowe łatwo rozpuszczają się w roztworze glebowym dysocjując na jony. Jony potasowe są łatwo pobierane przez rośliny, często w nadmiernych ilościach. Bardzo łatwo są one sorbowane są przez kompleks sorpcyjny gleby. Z tego powodu ilość potasu w roztworze glebowym jest stosunkowo niewielka. Są to ilości niewystarczające dla roślin i dlatego w czasie wegetacji następuje systematyczna desorpcja potasu z fazy stałej do roztworu glebowego. Potas przemieszcza się w roztworze glebowym do powierzchni korzeni wraz z tzw. prądem transpiracyjnym wody. Pobranie potasu przez rośliny w małym stopniu uzależnione jest od dyfuzji. Za sorpcję potasu w glebie odpowiedzialne są przede wszystkim minerały ilaste, a w mniejszym stopniu próchnica i tlenki lub wodorotlenki Fe, Al, Si, Mn.

Minerały ilaste, będące frakcją gleby o średnicy < 0,002 mm, które w glebach mineralnych mogą sorbować największe ilości kationów ze względu na nagromadzenie ładunku elementarnego na powierzchni pakietów. Największe zdolności sorpcyjne posiadają minerały typu 2 : 1. Warstwa między pakietowa takich minerałów jest znacznie większa (1 ? 2 mm) i tam najwięcej powstaje wolnych nieskompensowanych ładunków ujemnych. Z tego powodu pojemność sorpcyjna takich gleb jest znacznie większa niż minerałów typu 1:1. Potas może być najbardziej selektywnie sorbowany przez montmorylonit (400 m mol (K+) × kg-1) i przez illit (120 m mol (K+) × kg-1 minerału). Do minerałów wtórnych sorbujących kationy można zaliczyć również tlenki lub wodorotlenki Fe, Al, Si, Mn, na których ujemne ładunki powstają w wyniku dysocjacji H+ na grupach OH. Jednakże dysocjacja ta zachodzi wówczas gdy w roztworze glebowym znajdują się aniony OH-. Z tego powodu pojemność sorpcyjna tych minerałów w stosunku do kationów, jest tym większa im wyższa jest wartość pH gleby. Ujemne ładunki przy wyższych wartościach pH mogą również powstawać na grupach funkcyjnych cząsteczek próchnicy.

Stosowanie nawozów potasowych

Ze względu na sorpcję potasu w glebie nawozy potasowe można stosować przedsiewnie. Nawozy potasowe chlorkowe stosuje się przeważnie pod rośliny rolnicze, a siarczanowe (znacznie droższe) w ogrodnictwie oraz pod niektóre rośliny przemysłowe np. chmiel, tytoń, rośliny włókniste, ziemniaki przeznaczone na krochmal i in. Chlor pogarsza cechy jakościowe tych roślin. W przypadku konieczności stosowania pod te rośliny nawozów potasowych chlorkowych, należy je wysiewać na dłuższy czas przed okresem wegetacji tych roślin, np. jesienią przed orką przedzimową. Chlor nie jest sorbowany przez glebę, a tym samym jest szybko z niej wymywany. Nawozy potasowe niskoprocentowe zawierają zazwyczaj dużo NaCl i dlatego szczególnie te nawozy nie powinny być stosowane na krótko przed siewem ani pogłównie pod wspomniane już rośliny, których jakość pogarsza się pod wpływem chloru. Nie powinny być one stosowane również na glebach bardzo ciężkich, zbitych i zlewnych, gdyż sód znajdujący się w dużych ilościach w tych nawozach działa peptyzująco na drobne cząsteczki gleby, co powoduje pogorszenie ich właściwości fizycznych.

Analiza jakościowa 

Rozpoznawania nawozów potasowych dokonuje się na podstawie wyglądu zewnętrznego, rozpuszczalności oraz analizy chemicznej. Wszystkie nawozy potasowe mają postać krystaliczną a niektóre tylko postać ziarnistą lub granulowaną. Mogą być koloru jasnoróżowego lub jasnoszarego. Wszystkie minerały zawierające potas i magnez i wchodzące w skład nawozów potasowych ( KCl, K2SO4, MgCl2, MgSO4) są rozpuszczalne w wodzie. Jednakże siarczan potasowy jest trudniej rozpuszczalny w wodzie niż KCl i dlatego nawozy potasowe należy dobrze rozdrobnić i jeżeli nie rozpuszczą się całkowicie w wodzie, należy roztwór podgrzać, a następnie przesączyć. W przesączu takim oznacza się potas i magnez oraz związane z nimi aniony.

Potas wytrąca się w roztworze wodnym soli potasowych dwoma sposobami: za pomocą kwasu nadchlorowego lub odczynnika Billmana. Kwas nadchlorowy wymieszany z alkoholem etylowym, wytrąca w roztworze wodnym nawozów potasowych biały, krystaliczny osad nadchloranu potasowego w myśl reakcji:

KCl + HClO4 = KClO4 + HCl

K2SO4 + 2ClO4 = 2 ClO4 + H2SO4

Powstały osad jest rozpuszczalny zarówno w mocnych kwasach, jak i mocnych zasadach.

Odczynnik Biilmana, azotyno-kobaltyn sodowy wytrąca w wodnym roztworze soli potasowych żółty osad azotyno-kobaltynu sodowo-potasowego:

2KCl + Na3Co(NO2)6 = K2NaCo(NO2)6 + 2NaCl

Jakościowo można również wykryć potas jeżeli do bezbarwnego płomienia wprowadzimy nawóz stały lub w roztworze wodnym. Różowo fioletowe zabarwienie płomienia będzie wskazywało na obecność potasu. Intensywność zabarwienia będzie tym większa im więcej potasu wprowadzimy do płomienia i dlatego zależność ta wykorzystana jest przy ilościowym oznaczaniu potasu.

Magnez można wykryć w roztworze wodnym niektórych nawozów potasowych (kainit, kalimagnezja i in.) za pomocą fosforanu amonowo-sodowego. Wytrąca się biały krystaliczny osad fosforanu amonowo-magnezowego w myśl reakcji:

MgCl2 + Na2NH4PO4 = MgNH4PO4 + 2NaCl

Powstały osad nie rozpuszcza się w środowisku zasadowym, ale rozpuszcza się w kwasach.

Na ćwiczeniach należy wykryć w nawozach potasowych jakościowo potas i pierwiastki towarzyszące (Mg, Na, Ca, SO4, Cl) oraz ilościowo potas.

Nawozy potasowe mogą zawierać słabo rozpuszczalne lub nierozpuszczalne w wodzie związki i dlatego, gdy nawóz nie rozpuści się całkowicie, należy go przesączyć. Przed rozpuszczeniem nawozów należy opisać ich budowę, barwę i higroskopijność, a w przesączu wodnym sprawdzić odczyn za pomocą papierka lakmusowego.

Wykrywanie siarczanów. Jony siarczanowe wykrywa się przez dodanie do klarownego roztworu chlorku baru (BaCl2). Wytrącenie się białego krystalicznego osadu świadczy o obecności siarczanów:

K2SO4 + BaCl2 = BaSO4 + 2KCl

Wykrywanie chlorków. Jon chlorkowy wytrąca się w wodnym roztworze azotanem srebra. Wytrąca się osad chlorku srebra w myśl reakcji:

KCl + AgNO3 = AgCl + KNO3

Wykrywanie sodu. Kryształy nawozów potasowych albo ich roztwór wodny wprowadza się do bezbarwnego płomienia. Zabarwienie płomienia na kolor żółty świadczy o obecności sodu.

Nawozy wieloskładnikowe

Nawozami wieloskładnikowymi nazywamy te, które zawierają przynajmniej 2 z 3 podstawowych składników pokarmowych (N, P, K). Poza wymienionymi składnikami pokarmowymi nawozy wieloskładnikowe mogą zawierać pozostałe makro i mikroelementy ważne w żywieniu roślin. Nawozy wieloskładnikowe mogą być stałe, płynne lub zawiesinowe. Obok składników pokarmowych w nawozach wieloskładnikowych mogą znajdować się biostymulatory, kompleksony, substancje poprawiające właściwości fizyczne nawozów itp.. W nazewnictwie nawozów wieloskładnikowych przyjęto stosować nazwy fabryczne lub chemiczne i podawać zawartość składników pokarmowych w 100 kg nawozu wyrażoną w postaci proporcji N:P2O5:K2O:Mg, np. 15:15:15:4.

Zaletą nawozów wieloskładnikowych jest ich skład chemiczny dostosowany do wymagań pokarmowych roślin, umożliwiający ich racjonalne nawożenie. Ważną zaletą nawozów wieloskładnikowych kompleksowych i złożonych jest jednakowy skład chemiczny wszystkich granulek co zwiększa równomierność wysiewu. Stosując nawozy wieloskładnikowe zmniejszamy również ilość przejazdów na polu, co zmniejsza ugniatanie gleb oraz obniża koszty nawożenia.

Wadą nawozów wieloskładnikowych jest z góry ustalony skład chemiczny uwzględniający jedynie potrzeby pokarmowe roślin, a nie uwzględnia zasobności gleb w poszczególne składniki pokarmowe. Poza tym występujący na naszym rynku bardzo duży asortyment tych nawozów, często o podobnym składnie, ale o innej nazwie handlowej utrudnia rolnikowi wybór odpowiedniego nawozu do jego potrzeb.

A. Nawozy wieloskładnikowe stałe

Nawozy wieloskładnikowe stałe dzielimy na trzy grupy ze względu na:

? technologie produkcji nawozów stałych ? mieszaniny lub mieszanki, nawozy złożone i nawozy kompleksowe,

? formę azotu ?amofoski, nitrofoski, ureafoski.

Mieszaniny nawozowe ? produkowane są w wytwórniach nawozów przez mechaniczne wymieszanie w ściśle określonych proporcjach kilku nawozów pojedynczych lub złożonych. Uzyskane w ten sposób mieszanki mogą być granulowane. Nawozy tak wyprodukowane charakteryzują się przeważnie stosunkowo niską zawartością składników pierwszoplanowych (N, P, K). Oprócz tych podstawowych składników pokarmowych zawierają one często dość dużo siarki, wapnia, magnezu oraz mikroelementów.

Mieszanki nawozowe typu blending. Ten system mieszania zastępuje proces fabrycznego łączenia komponentów nawozów w jedną granulę i polega na wykonywaniu mieszanek z kilku odpowiednio dobranych nawozów pojedynczych lub złożonych, zazwyczaj tuż przed wysiewem. Takie mieszanie stanowi integralny element usług nawozowych, często połączonych również z wysiewem. Nawozy przeznaczone do mieszania powinny mieć podobną wielkość i kształt granul . Wymóg ten wynika z konieczności przeciwdziałanie segregacji składników w trakcie transportu i przesypywania oraz ze względu na równomierność wysiewu. Podstawową zaletą tych nawozów jest indywidualny dobór proporcji składników pokarmowych na każde pole uwzględniający wymagania pokarmowe roślin i zasobność gleby w poszczególne składniki pokarmowe i inne.

W warunkach każdego gospodarstwa można samodzielnie przygotować mieszanki typu blending poprzez dokładne zmieszanie w ustalonym stosunku nawozów pojedynczych. Aby przygotować takie nawozy należy znać zasady ich mieszania. Nie wszystkie nawozy można ze sobą mieszać. Mogą pomiędzy nimi zachodzić procesy fizyczne i reakcje chemiczne powodujące pogorszenie właściwości fizycznych (zwiększenie higroskopijności, zbrylenie, rozpuszczenie itp.) i składu chemicznego (gazowe straty azotu, zmniejszenie rozpuszczalności fosforu itp.). Szybkość reakcji fizykochemicznych w wytworzonej mieszaninie nawozów zależy od wilgotności, rozdrobnienia i czasu. Dlatego niektóre nawozy można mieszać bezpośrednio przed siewem. Aby nie pogarszać wartości wytwarzanych mieszanek przy mieszaniu nawozów należy przestrzegać następujące zasady:

1. nie należy mieszać nawozów zawierających azot w formie amonowej z nawozami o odczynie chemicznym zasadowym, ponieważ mogą nastąpić straty azotu, jak to wynika z reakcji: (NH4)2SO4 + CaO+H2O = CaSO4 . H2O + ?2NH3,

2. nie należy mieszać nawozów zawierających azot w formie saletrzanej z superfosfatami (głównie pylistymi), ze względu na straty gazowe azotu. Występująca w superfosfatach niewielka ilość kwasu ortofosforowego(V) może redukować azot azotanowy do formy gazowej wg reakcji:

2H3PO4 + 2 NH4NO3 = 2 NH4H2PO4 + HNO3,

2HNO3 = H2O + ?NO2 + ?NO + O2,

3. nie należy mieszać nawozów fosforowych rozpuszczalnych w wodzie z nawozami zawierającymi wapń. W tych warunkach następuje uwstecznianie fosforanów do formy nierozpuszczalnej w wodzie:

Ca(H2PO4)2 + CaO = 2CaHPO4 + H2O

2CaHPO4 + CaO = Ca3(PO4)2 + H2O,

4. nie wolno mieszać mocznika z siarczanem magnezu, niskoprocentowymi nawozami potasowymi (zawierającymi sole magnezu), superfosfatem pylistym i saletrą amonową. Mocznik w reakcji z tymi nawozami łatwo chłonie wodę, ulegając rozpuszczeniu nadając otrzymanej mieszance konsystencje papki,

5. należy unikać mieszania nawozów zawierających wodoroortofosforan dwuamonu z nawozami zawierającymi bis(dwuwodorofosforan) wapnia ze względu na możliwość zmniejszenia rozpuszczalności fosforu według reakcji:

Ca(H2PO4)2 + (NH4)2HPO4 = CaHPO4 + 2NH4H2PO4,

6. należy unikać mieszania wilgotnego superfosfatu z siarczanem amonu, ponieważ mieszanka ta może stwardnieć ze względu na powstający gips.

Ca(H2PO4)2 . H2O + H2O + (NH4)2SO4 = CaSO4. 2H2O + 2NH4H2PO4

 

7. nawozy higroskopijne z niehigroskopijnymi można mieszać jedynie bezpośrednio przed siewem. 

Nawozy złożone. Nawozy te powstają w procesie chemicznym, zawierają najczęściej dwa składniki pokarmowe w cząsteczce, np. KNO3 (saletra potasowa), NH4H2PO4 (fosforan amonu). Surowce do produkcji tych nawozów reagują ze sobą w ściśle określonych proporcjach i dlatego nawozy te cechuje stały stosunek składników pokarmowych. W nawozach tych zarówno kation jak i anion są składnikami pokarmowymi.

Nawozy kompleksowe. Nawozy te są otrzymywane poprzez dodanie do nawozu złożonego w trakcie produkcji innego nawozu lub nawozów zawierających brakujące składniki pokarmowe. Nawozy kompleksowe zawierają przynajmniej trzy podstawowe składniki pokarmowe (N, P, K) oraz dodatkowo mogą zawierać inne makro i mikroelementy. Nawozy te charakteryzują się znaczną koncentracją podstawowych składników (40-60%), stosunkowo wąskim stosunkiem P2O5:K2O (1-1,5) oraz zróżnicowaną zawartością azotu (4-17%).

Nitrofoski ? w nawozach tych całość lub część azotu występuje w formie saletrzanej NO3-. Pozostała część azotu jest w formie amonowej. Nawozy te są produkowane przez rozpuszczenie fosforytów w kwasie azotowym, np. wg reakcji:

 Ca3(PO4)2 + 4HNO3 = Ca(H2PO4)2 + 2 Ca(NO3)2

Na rynku polskim tą formę nawozów reprezentują produkty firm Hydro (np. Hydrofoska) i Kemira (np.Kemira NPK).

Amofoski ? w nawozach tych azot występuje w formie amonowej NH4+. Nawozy te powstają w reakcji kwasu ortofosforowego z amoniakiem wg reakcji:

Ca3(PO4)2 + 3H2SO4 = 2H3PO4 + 3CaSO4

H3PO4 + 2NH3 = (NH4)2HPO4 + 215J

Ta grupa nawozów dominuje na naszym rynku. Większość nawozów wieloskładnikowych produkowanych przez polskie fabryki jest typu amofosek. Klasycznym przykładem tej grupy nawozów są Polifoski.

Ureafoski - w odróżnieniu od dwóch poprzednich grup dominującą formą azotu w tych nawozach jest forma amidowa NH2-. Nawozy te otrzymuje się dodając w procesie produkcyjnym mocznik do nawozów złożonych. Ze względu na to, że duży dodatek mocznika do nawozów stałych pogarsza ich właściwości fizyczne, stałe nawozy typu ureafoski są sporadycznie produkowane. Ta forma N jest dodawana przy produkcji niektórych polifosek np.17:17:17.

Natomiast na rynku polskim jest wiele nawozów wieloskładnikowych płynnych zawierających azot w formie amidowej.

Stosowanie nawozów wieloskładnikowych stałych. Podejmując decyzję o stosowaniu i wyborze odpowiedniego nawozu wieloskładnikowego bierzemy pod uwagę głównie potrzeby pokarmowe uprawianej rośliny i kierunek użytkowania oraz dodatkowo: stanowisko, pH, zasobność gleb w P, K, Mg, właściwości nawozu, termin nawożenia, cenę składników zawartych w nawozie oraz koszt zabiegu. Nawożenie oparte na stosowaniu nawozów wieloskładnikowych jest bardziej efektywne na tych polach, które nie są ubogie w przyswajalne formy P, K, i Mg. Wtedy wybieramy nawóz o proporcji składników pokarmowych odpowiadający wymaganiom pokarmowym danego gatunku roślin. Na polach bardzo ubogich w niektóre składniki pokarmowe należy zastosować nawozy wieloskładnikowe mieszane wykonywane samodzielnie lub zamówić wykonanie odpowiedniego nawozu w wyspecjalizowanej firmie. Dokładniejsza informacja na temat wyboru rodzaju nawozów jest zamieszczona w rozdziale 5.3.

 

B. Nawozy wieloskładnikowe płynne.

Do produkcji tych nawozów dodaje się często środki powierzchniowo czynne (detergenty), poprawiające zwilżanie powierzchni liścia, naturalne kompleksony, biostymulatory i inne. Niektóre pierwiastki w tych nawozach mogą być w formie chelatów. Większość nawozów tej grupy produkowana jest z przeznaczeniem do dokarmiania poszczególnych grup lub nawet tylko gatunków roślin. Aby ułatwić ich wybór do nazw dodaje się pierwszą literę nazwy grupy roślin np. Z ?zboża, B ? buraki, KU - kukrydza itp. W tabeli 2.5.2 podano niektóre nawozy z tej grupy występujące na naszym rynku.

Nawozy płynne, w zależności od techniki stosowania, możemy podzielić na nawozy doglebowe i nawozy dolistne. Nawozy płynne w przeciwieństwie do stałych po zastosowaniu do gleby bardzo szybko dostają się do strefy korzeniowej przez co ich działanie jest szybsze niż stałych. Ma to szczególne znaczenie przy nawożeniu pogłównym. Używane do dokarmiania roślin dolistnie mogą być stosowane prawie w każdej fazie rozwojowej. Wysokość dawek nawozów dolistnych jest limitowana przez maksymalne stężenie soli ( aby nie uszkodzić liści), lub maksymalną dawkę składnika pokarmowego. Jednakże im rośliny starsze tym mniejsze powinno być stężenie soli w opryskiwanym roztworze. Na przykład w przypadku zbóż stężenie azotu w roztworze nie powinno przekraczać 15% w fazie krzewienia, 10% w fazie strzelania w źdźbło i 5% na początku kwitnienia. Często dolistne dokarmianie można połączyć z zabiegami ochrony roślin, co zmniejsza koszty. 

 

Nawozy wieloskładnikowe zawiesinowe (suspensyjne).

W wytwarzaniu nawozów zawiesinowych wykorzystano właściwości cieczy, to jest o takim składzie zawiesiny, która tworzy zawiesinę ale nie podlega sedymentacji. Substancją żelującą (tworzącą zawiesinę) wykorzystywaną przy produkcji tych nawozów jest najczęściej bentonit. Bentonit należy do kopalnych minerałów ilastych i składa się głównie z montmorylonitu Stabilizacja zawiesiny przez dodanie składników żelujących umożliwia uzyskanie wysokiej koncentracji nawozów. Skład chemiczny tych nawozów może być porównywany z nawozami stałymi. Dlatego nawozy te mają korzystne cechy nawozów stałych i płynnych. W odróżnieniu od nawozów stałych można je bardziej równomiernie rozlać na polu, składniki pokarmowe są łatwiej przyswajalne z gleby niż z nawozów stałych. W stosunku do nawozów płynnych są bardziej skoncentrowane (zawierają mniej balastu), co powoduje mniejsze koszty w obrocie i stosowaniu. Przykłady tych nawozów produkowanych w Polsce podaje w tabeli 4.2.2

Identyfikacja nawozów, sporządzenie tabeli mieszania nawozów.

Analizę jakościową nawozów wieloskładnikowych wykonujemy podobnie jak nawozów pojedynczych

Nawozy wapniowe (środki wapnujące)

Nawozy wapniowe dzieli się na nawozy z produkcji podstawowej i produkcji ubocznej. Nawozy z produkcji podstawowej są kopalinami (CaCO3 lub CaMg(CO3)2) o różnym stopniu przetworzenia (rozdrobnienia, segregacji, wzbogacenia, suszenia) lub powstają jako produkt uboczny w produkcji wapna budowlanego (CaO lub CaO, MgO). Natomiast nawozy z produkcji ubocznej są to produkty odpadowe różnych gałęzi przemysłu, które nie mogą zawierać więcej niż Cl< 2,5%, S-SO4 < 1,5, Pb do 600 mg, Zn - 4000mg, Cd do 15 mg na 1 kg CaO + MgO. Wśród tej grupy nawozów wyróznia się:

wapno wielkopiecowe - żużel wielkopiecowy, produkt wytapiania surówki

wapno konwektorowe - żużel konwektorowy, produkt uboczny wytapiania stali

środek wapnujący szlamowy- produkt przemysłowy zawierający węglan wapnia, wodorotlenek wapnia i duże ilości wody

wapno cukrownicze (defekacyjne) - produkt uboczny przemysłu cukrowniczego

wapno posodowe - przemysł sodowy

wapno pocelulozowe - produkt uboczny przemysłu papierniczego

poflotacyjne- przemysł wydobywczy rud cynku, ołowiu i miedzi

wapno pokekowe - flotacja siark

Środki wapnujące (nawozy wapniowe lub wapniowo-magnezowe) mogą mieć postać tlenkową, węglanową, tlenkowo-węglanową, wodorotlenkową i krzemianową.

Przemiany w glebie

W zależności od składu chemicznego nawozy wapniowe w glebie ulegają różnym procesom w glebie, które prowadzą do zobojętnienia kwasów znajdujących się w glebie:

TYP NAWOZU

SKŁAD CHEMICZNY

PRZEMIANY W GLEBIE

WĘGLANOWY

Ca CO3 lub CaCO3 + MgCO3

CaCO3 + 2 HR = CaR2 + H2O + CO2

CaCO3 + CO2 + H2O = Ca(HCO3)2

TLENKOWY

CaO lub CaO + MgO

CaO + 2 HR = CaR2 + H2O

WODOROTLENKOWY

Ca(OH)2

Ca(OH)2+ 2 HR = CaR2 + 2 H2O  

KRZEMIANOWY

CaSiO3 lub CaSiO3 + MgSiO3

CaSiO3 + 2 H2O = Ca+2 + 2 OH- + H2SiO3
H2SiO3 = H2O + SiO2

 

Nawozy tlenkowe po wprowadzeniu do gleby reagują z wodą dając zasadę wapniową bardzo szybko odkwaszającą glebę. Można je stosować tylko na glebach ciężkich, charakteryzujących się dużymi zdolnościami buforowymi. Zastosowanie tych nawozów na glebach lekkich spowoduje związanie wody w reakcji z nawozem, a przede wszystkim spowoduje gwałtowną zmianę odczynu i pogorszy warunki wzrost roślin. Nawozy węglanowe są nawozami wolnodziałającymi. Węglan wapnia nie rozpuszcza się w wodzie lecz ulega powolnej reakcji z kwasami (węglowym, azotowym, siarkowym i innymi) rozpuszczonymi w roztworze glebowym. Nawozy te można stosować na glebach lekkich, ale nie ma przeciwwskazań do stosowania ich na glebach ciężkich. Należy jednak pamiętać, że na glebach ciężkich proces odkwaszania gleby wapnem węglanowym będzie rozciągnięty w czasie. Nawozy krzemianowe są nawozami wolno odkwaszającymi glebę. Obok Tempo odkwaszania gleby przez nawozy wapniowe obok składu chemicznego zależy również od stanu fizycznego (stopnia rozdrobnienia i krystalizacji) oraz wilgotności nawozu.

Oznaczenie ogólnej alkaliczności nawozu

Nawozy do odkwaszania gleby charakteryzują się różną zawartością kationów zasadowych wapnia (i magnezu), a tym samym różną zdolnością do odkwaszania gleby. Dlatego w celu zastosowania właściwej ilości nawozu należy znać jego podstawową cechę - ogólną alkaliczność rozumianą jako zawartość obu kationów zasadowych w przeliczeniu na tlenk wapnia CaO i wyrażoną w procentach.

Odważyć 1 g nawozu do kolby stożkowej o pojemności 300 cm. Dodać 50 cm3 wody destylowanej i 50 cm3 1M kwasu solnego biurety. Próbę nakryć szkiełkiem zegarkowym i po ustaniu burzenia podgrzać do wrzenia i utrzymywać w tym stanie do całkowitego rozpuszczenia naważki. Następie próbę ostudzić, dodać 4 krople fenoloftaleiny i miareczkować mianowanym roztworem NaOH (0,5M) do barwy jasnoróżowej. Równolegle sporządzić próbę ślepą odczynnikową i postępować z nią jak z próbą badaną.

Analiza jakościowa nawozów

Identyfikacja nawozu:

Do trzech probówek wprowadzić niewielką ilość nawozu a) tlenkowego, b) tlenkowo-węglanowego, c) węglanowego i wodę destylowaną. Następnie probówki wymieszać i ocenić odczyn roztworu papierkiem lakmusowym lub fenoloftaleiną. Próby a i b dadzą pozytywną reakcję na obecność zasad, a próba c - nie. W ten sposób wyróżniono probówki zawierającymi CaO od próbówki zawierającej tylko CaCO3. Ponownie do trzech probówek wprowadzić niewielką ilość nawozu a) tlenkowego, b) tlenkowo-węglanowego, c) węglanowego i roztwór kwasu solnego. Na podstawie obserwacji burzenia wyróżniono probówki zawierającymi CaCO3 od próbówki zawierającej tylko CaO.

Identyfikacja Ca2+ i Mg2+

Nawóz rozpuścić w niewielkiej ilości roztworu HCl, dodać kilka kropli NH4Cl i zobojętnić roztworem NH4OH.

W celu identyfikacji Ca2+ roztwór podgrzać do wrzenia i dodać niewielką ilość kwasu szczawiowego lub szczawianu amonu, powstanie biały osad szczawianu wapnia:

CaO + (COOH)2 = (COO)2Ca + H2O

Identyfikacja Mg2+

Po strąceniu szczawianu wapnia należy przesączyć roztwór i dodać niewielka ilość kwaśnego fosforanu sodowo-amonowego:

MgCl2 + NaNH4HPO4 = MgNH4PO4 + 2NaCl (biały osad)

Last modified: poniedziałek, 10 sierpnia 2015, 10:49